Wchodzisz do du\u017cego, starego ko\u015bcio\u0142a po raz pierwszy. Co robisz? Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nas od razu szuka wzrokiem tego, o czym czytali\u015bmy w przewodniku. O\u0142tarz g\u0142\u00f3wny? Jest. Witra\u017ce? S\u0105. Stajemy przed nimi na chwil\u0119, mo\u017ce zrobimy zdj\u0119cie, i idziemy dalej, \u017ceby ‘zaliczy\u0107’ kolejny punkt. Zupe\u0142nie jakby\u015bmy odhaczali pozycje na li\u015bcie. A ja chc\u0119 wam opowiedzie\u0107\u0107 o troch\u0119 innej mo\u017cliwo\u015bci. O mo\u017cliwo\u015bci przystania. Nie po to, by zobaczy\u0107 wszystko, ale po to, by cho\u0107 raz zobaczy\u0107 co\u015b naprawd\u0119. I tak w\u0142a\u015bnie my\u015bl\u0119 o Farze w Kro\u015bnie \u2013 nie jak o muzeum zabytk\u00f3w, ale jak o miejscu do \u0107wiczenia uwa\u017cnego patrzenia.<\/p>\n
Ten ko\u015bci\u00f3\u0142, jak pewnie wiesz, to pot\u0119\u017cna gotycka budowla z mn\u00f3stwem historii. Wiele artyku\u0142\u00f3w opisuje jego dzieje, wymienia artyst\u00f3w, analizuje style. To wszystko jest warto\u015bciowe. Ale ja, po wielu wizytach, zauwa\u017cy\u0142em pewn\u0105 rzecz. Ludzie cz\u0119sto wchodz\u0105, rozgl\u0105daj\u0105 si\u0119 troch\u0119 oszo\u0142omieni t\u0105 mas\u0105 detali, i wychodz\u0105. A sekret tego miejsca le\u017cy chyba w czym\u015b przeciwnym. Nie w ogarni\u0119ciu ca\u0142o\u015bci, ale w wybraniu jednego, ma\u0142ego fragmentu. I zatrzymaniu si\u0119 przy nim. W\u0142a\u015bnie dlatego, \u017ce informacje o skali i historii tej \u015bwi\u0105tyni s\u0105 szeroko dost\u0119pne, na przyk\u0142ad na Fara witryna<\/a>, mo\u017cemy sobie pozwoli\u0107 na luksus pomini\u0119cia cz\u0119\u015bci tej wiedzy na miejscu. Mo\u017cemy pozwoli\u0107, by budynek na nas oddzia\u0142ywa\u0142, zamiast go katalogowa\u0107.<\/p>\n We\u017amy na przyk\u0142ad \u015bwiat\u0142o. \u015awi\u0105tynia ma te s\u0142ynne witra\u017ce. Stanis\u0142aw Wyspia\u0144ski, J\u00f3zef Mehoffer. Wielkie nazwiska. Mo\u017cna o nich przeczyta\u0107 mn\u00f3stwo. Ale spr\u00f3buj kiedy\u015b usi\u0105\u015b\u0107 w \u0142awce po po\u0142udniu, kiedy s\u0142o\u0144ce jest nisko. Nie patrz od razu na konkretn\u0105 scen\u0119. Po prostu obserwuj, jak kolory k\u0142ad\u0105 si\u0119 na posadzce i na starych drewnianych \u0142awach. Jak ciep\u0142a czerwie\u0144 miesza si\u0119 z ch\u0142odnym b\u0142\u0119kitem i tworzy zupe\u0142nie nowy kolor na kamiennej p\u0142ycie. To \u015bwiat\u0142o nie jest sta\u0142e. Ono p\u0142ynie, zmienia si\u0119 w ci\u0105gu godziny. Fragment pod\u0142ogi, kt\u00f3ry przed chwil\u0105 by\u0142 szary, nagle staje si\u0119 fioletowy. To jest przedstawienie, kt\u00f3rego nie ma w \u017cadnym przewodniku. I ono si\u0119 dzieje tylko wtedy, kiedy si\u0119 nie spieszymy. Kiedy pozwalamy, by ko\u015bci\u00f3\u0142 by\u0142 nie tylko obiektem do obejrzenia, ale przestrzeni\u0105, w kt\u00f3rej si\u0119 po prostu jest.<\/p>\n Albo detale architektoniczne. Sklepienie jest wysokie, bogate. Zazwyczaj rzucamy na nie okiem i tyle. Ale znajd\u017a kt\u00f3ry\u015b z filar\u00f3w. Przyjrzyj si\u0119 podstawie. Zobaczysz \u015blady kamieniarzy, ich znaki, nier\u00f3wno\u015bci. Kto\u015b tu pracowa\u0142 fizycznie, uderza\u0142 d\u0142utem. To nie jest abstrakcyjna ‘sztuka gotycka’. To jest konkretna praca konkretnych ludzi sprzed wiek\u00f3w. Ich \u015blad. Mo\u017cna sta\u0107 i dotkn\u0105\u0107 tego samego kamienia. To \u0142\u0105czy bardziej ni\u017c sucha data w podr\u0119czniku. Takie patrzenie zmienia miejsce z pomnika na co\u015b bardziej ludzkiego. I nie wymaga \u017cadnej specjalistycznej wiedzy. Wymaga tylko odrobiny czasu i decyzji, \u017ce nie musimy dzi\u015b zobaczy\u0107 absolutnie wszystkiego.<\/p>\n Wszyscy m\u00f3wi\u0105 o tym, co w ko\u015bciele wida\u0107. Prawie nikt nie m\u00f3wi o tym, co si\u0119 w nim s\u0142yszy. A raczej czego si\u0119 nie s\u0142yszy. W \u015brodku miasta, za grubymi murami, panuje specyficzna cisza. To nie jest absolutna cisza pustki. To jest g\u0119sta, nasycona cisza, kt\u00f3ra uwypukla pojedyncze d\u017awi\u0119ki. Skrzypni\u0119cie drzwi. Kroki na posadzce. Szelest ubrania. To t\u0142o pozwala us\u0142ysze\u0107 budynek. Gdy si\u0119 zatrzymasz i przestaniesz chodzi\u0107, mo\u017cesz us\u0142ysze\u0107, jak miejsce ‘oddycha’. To brzmi troch\u0119 dziwnie, ale tak w\u0142a\u015bnie jest. Te stare mury \u017cyj\u0105 w\u0142asnym, powolnym rytmem. W po\u015bpiechu tego nie z\u0142apiesz. To do\u015bwiadczenie jest r\u00f3wnie wa\u017cn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 ‘wystroju’ jak obrazy czy rze\u017aby. I jest zupe\u0142nie darmowe. Nie musisz za nie p\u0142aci\u0107, musisz za nie zap\u0142aci\u0107 swoj\u0105 uwag\u0105.<\/p>\n Kiedy siadasz w ciszy, zaczynasz te\u017c inaczej patrze\u0107 na ludzi wok\u00f3\u0142. Nie jak na turyst\u00f3w, kt\u00f3rzy przeszkadzaj\u0105 w robieniu zdj\u0119cia, ale jak na cz\u0119\u015b\u0107 tego obrazu. Widzisz starsz\u0105 osob\u0119, kt\u00f3ra przysz\u0142a nie po to, by ogl\u0105da\u0107, ale by si\u0119 pomodli\u0107. To przypomina, \u017ce to miejsce, mimo i\u017c jest zabytkiem, nadal pe\u0142ni swoj\u0105 pierwotn\u0105 funkcj\u0119. Jest \u017cywe. Ta my\u015bl dodaje ca\u0142ej przestrzeni g\u0142\u0119bi, kt\u00f3rej brakuje w muzeach. Tu nic nie jest zamro\u017cone pod szk\u0142em. Tu \u017cycie codzienne miesza si\u0119 z histori\u0105. I to jest pi\u0119kne. Mo\u017cna to przeoczy\u0107, goni\u0105c za kolejnym gotyckim \u0142ukiem.<\/p>\n Mo\u017cesz zapyta\u0107 \u2013 po co mi to? Jad\u0119 do Krosna, mam ograniczony czas, chc\u0119 zobaczy\u0107 najwa\u017cniejsze rzeczy. Jasne, to rozs\u0105dne podej\u015bcie. Ja tylko proponuj\u0119 ma\u0142\u0105 modyfikacj\u0119. Zamiast planowa\u0107: ’15 minut na Far\u0119’, zaplanuj: ’30 minut, ale 15 z nich sp\u0119dz\u0119 siedz\u0105c w \u0142awce’. Nie musisz rezygnowa\u0107 z ogl\u0105dania. Po prostu dodaj do niego chwil\u0119 zwyk\u0142ego bycia. Efekt b\u0119dzie zupe\u0142nie inny. Wyjdziesz nie z list\u0105 zobaczonych obiekt\u00f3w, ale z jakim\u015b konkretnym wspomnieniem zmys\u0142\u00f3w. Zapachem wosku i starego drewna. Plam\u0105 kolorowego \u015bwiat\u0142a na d\u0142oni. D\u017awi\u0119kiem w\u0142asnych my\u015bli w ciszy.<\/p>\n To podej\u015bcie ‘zwalnia’ ca\u0142e do\u015bwiadczenie zwiedzania. Fara w Kro\u015bnie, ze swoj\u0105 powag\u0105 i rozmiarem, \u015bwietnie si\u0119 do tego nadaje. Ona nie nagli. Ona czeka. Ma si\u0119 wra\u017cenie, \u017ce te mury widzia\u0142y ju\u017c tyle po\u015bpiechu, \u017ce teraz tylko spokojnie przygl\u0105daj\u0105 si\u0119 kolejnym go\u015bciom. I mo\u017ce w\u0142a\u015bnie na tym polega jej wsp\u00f3\u0142czesna warto\u015b\u0107 dla zm\u0119czonego, wiecznie p\u0119dz\u0105cego cz\u0142owieka. Nie jest ona tylko lekcj\u0105 historii sztuki. Jest antydotum na ci\u0105g\u0142y po\u015bpiech. Zaproszeniem, \u017ceby na godzin\u0119 oderwa\u0107 si\u0119 od tempa miasta za murami i pos\u0142ucha\u0107, jak wolno p\u0142ynie czas. To chyba najcenniejszy ‘zabytek’, jaki mo\u017cemy z niego wynie\u015b\u0107. I nikt nam go nie mo\u017ce zabra\u0107.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Wchodzisz do du\u017cego, starego ko\u015bcio\u0142a po raz pierwszy. Co robisz? Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nas od razu szuka wzrokiem tego, o czym czytali\u015bmy w przewodniku. O\u0142tarz g\u0142\u00f3wny?…<\/p>\nCisza jako cz\u0119\u015b\u0107 wystroju<\/h2>\n
Po co to wszystko komu<\/h2>\n